Trong hệ thống pháp luật sở hữu trí tuệ, nhãn hiệu nổi tiếng được coi là một “ngoại lệ đặc biệt”. Khác với các nhãn hiệu thông thường phải trải qua quy trình đăng ký, thẩm định nghiêm ngặt, nhãn hiệu nổi tiếng được bảo hộ dựa trên quá trình thực tế sử dụng của nó trên thị trường và sự nhận biết của công chúng.
1. NỘI DUNG BÀI HỌC
- Căn cứ xác lập quyền (điểm a khoản 3 Điều 6): Quyền sở hữu đối với nhãn hiệu nổi tiếng được xác lập trên cơ sở sử dụng, không phụ thuộc vào thủ tục đăng ký. Điều này có nghĩa là một nhãn hiệu dù chưa được cấp văn bằng bảo hộ tại Việt Nam nhưng nếu chứng minh được tính “nổi tiếng” thì vẫn được pháp luật bảo vệ.
- Tiêu chí đánh giá nhãn hiệu nổi tiếng (Điều 75): Việc xem xét nhãn hiệu có nổi tiếng hay không dựa trên các tiêu chí lựa chọn sau đây:
- Số lượng người tiêu dùng liên quan đã biết đến nhãn hiệu thông qua việc mua sắm, sử dụng hàng hóa, dịch vụ mang nhãn hiệu hoặc qua quảng cáo.
- Phạm vi lãnh thổ mà hàng hóa, dịch vụ mang nhãn hiệu đã được lưu thông.
- Doanh thu từ việc bán hàng hóa hoặc cung cấp dịch vụ mang nhãn hiệu.
- Thời gian sử dụng liên tục nhãn hiệu.
- Uy tín rộng rãi của hàng hóa, dịch vụ mang nhãn hiệu.
- Số lượng quốc gia bảo hộ nhãn hiệu.
- Số lượng quốc gia công nhận nhãn hiệu là nổi tiếng.
- Giá trị chuyển nhượng, giá trị quyền sử dụng nhãn hiệu, giá trị góp vốn đầu tư của nhãn hiệu.
- Phạm vi bảo hộ đặc biệt (điểm d khoản 1 Điều 129): Nhãn hiệu nổi tiếng có phạm vi bảo hộ rộng hơn nhãn hiệu thường. Chủ sở hữu có quyền ngăn chặn hành vi sử dụng dấu hiệu trùng hoặc tương tự với nhãn hiệu nổi tiếng cho bất kỳ hàng hóa, dịch vụ nào (kể cả không cùng loại), nếu việc sử dụng đó có khả năng gây nhầm lẫn về nguồn gốc hoặc làm giảm tính phân biệt, gây phương hại đến danh tiếng của nhãn hiệu nổi tiếng.
2. GIẢI ĐÁP CÂU HỎI
Câu 1: Tại sao doanh nghiệp có nhãn hiệu nổi tiếng thường không cần phải nộp đơn đăng ký lại định kỳ 10 năm một lần?
Trả lời: Vì quyền đối với nhãn hiệu nổi tiếng được xác lập dựa trên thực tế sử dụng chứ không dựa trên văn bằng bảo hộ (Giấy chứng nhận đăng ký nhãn hiệu). Đối với nhãn hiệu thường, văn bằng có thời hạn 10 năm và phải gia hạn.
Còn đối với nhãn hiệu nổi tiếng, khi nào doanh nghiệp còn sử dụng liên tục và nhãn hiệu đó còn giữ được uy tín, vị thế trong tâm trí người tiêu dùng theo các tiêu chí tại Điều 75, thì quyền sở hữu nhãn hiệu vẫn tiếp tục tồn tại mà không cần làm thủ tục đăng ký, gia hạn.
Câu 2: Việc sử dụng tên “Honda” cho một hãng nước giải khát (không liên quan đến xe) có bị coi là xâm phạm nhãn hiệu nổi tiếng không?
Trả lời: Có thể bị coi là xâm phạm. Căn cứ theo Điều 129(1)(d), “Honda” là một nhãn hiệu nổi tiếng đã được thừa nhận rộng rãi. Mặc dù nước giải khát và xe máy là 02 nhóm hàng hóa hoàn toàn khác nhau, nhưng việc sử dụng tên “Honda” cho nước giải khát sẽ làm:
- Người tiêu dùng lầm tưởng hãng nước này có liên quan đến tập đoàn Honda.
- Làm suy yếu khả năng nhận diện độc quyền của nhãn hiệu “Honda” vốn đang gắn liền với sản phẩm xe. Do đó, chủ sở hữu Honda có quyền ngăn chặn hành vi này.
Câu 3: Hãy liệt kê 03 tiêu chí quan trọng nhất để chứng minh một nhãn hiệu là nổi tiếng tại Việt Nam.
Trả lời: Mặc dù Điều 75 liệt kê 08 tiêu chí, nhưng thực tiễn tại Việt Nam thường ưu tiên 03 nhóm tiêu chí then chốt sau:
- Mức độ nhận biết của người tiêu dùng (Tiêu chí 1): Đây là yếu tố cốt lõi nhất để xác định tính “nổi tiếng”.
- Thời gian sử dụng liên tục (Tiêu chí 4): Chứng minh nhãn hiệu đã có sự hiện diện ổn định và lâu dài trên thị trường.
- Phạm vi lãnh thổ và doanh thu (Tiêu chí 2 & 3): Chứng minh quy mô và tầm ảnh hưởng kinh tế của nhãn hiệu tại Việt Nam.
