1. NỘI DUNG BÀI HỌC
1.1. Biện pháp hành chính
Biện pháp hành chính được quy định tại Điều 211, 214 Luật Sở hữu trí tuệ 2009 sửa đổi, bổ sung 2019, 2025 (Luật SHTT). Đây là biện pháp được áp dụng rộng rãi nhất tại Việt Nam nhờ tính nhanh chóng, quyết liệt và chi phí thấp cho chủ thể quyền.
Đối tượng bị xử phạt: Các hành vi sản xuất, buôn bán, vận chuyển, tàng trữ hàng giả mạo về SHTT đối với nhãn hiệu, chỉ dẫn địa lý hoặc hàng hoá sao chép lậu gây thiệt hại cho người tiêu dùng và cho xã hội.
Hình thức xử phạt:
- Phạt tiền: Mức phạt tối đa đối với cá nhân là 250 triệu đồng, đối với tổ chức là 500 triệu đồng.
- Xử phạt bổ sung: Tịch thu hàng hóa giả mạo, nguyên liệu, máy móc, thiết bị dùng sản xuất hàng giả; đình chỉ có thời hạn hoạt động kinh doanh trong lĩnh vực vi phạm.
Biện pháp khắc phục hậu quả: Buộc tiêu hủy hàng hóa, loại bỏ yếu tố vi phạm SHTT trên hàng hóa hoặc buộc tái xuất hàng hóa giả mạo sau khi đã loại bỏ yếu tố vi phạm.
Cơ quan thực thi: Thanh tra (Khoa học và Công nghệ, Văn hóa – Thể thao và Du lịch), Quản lý thị trường, Cảnh sát kinh tế, Hải quan và Ủy ban nhân dân các cấp.
1.2. KIỂM SOÁT HÀNG HÓA XUẤT KHẨU, NHẬP KHẨU LIÊN QUAN ĐẾN SỞ HỮU TRÍ TUỆ
Biện pháp kiểm soát hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu liên quan đến SHTT (Điều 216) Đây là “hàng rào” ngăn chặn hàng vi phạm ngay từ cửa ngõ biên giới.
Tạm dừng làm thủ tục hải quan là biện pháp được áp dụng đối với hàng hóa bị nghi ngờ xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, để thu thập chứng cứ về lô hàng, giúp chủ quyền có cơ sở thực hiện quyền yêu cầu xử lý hành vi xâm phạm và yêu cầu áp dụng các biện pháp khẩn cấp tạm thời hoặc các biện pháp ngăn chặn, bảo đảm xử phạt vi phạm hành chính.
Chủ thể quyền có quyền yêu cầu tạm dừng thủ tục hải quan và cơ quan hải quan cũng có quyền chủ động thực hiện nếu trong quá trình kiểm tra, giám sát, phát hiện căn cứ rõ ràng cho thấy hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu là hàng hóa giả mạo về sở hữu trí tuệ.
2. GIẢI ĐÁP CÂU HỎI
Câu 1: Khi nào chủ sở hữu quyền nên ưu tiên biện pháp hành chính thay vì khởi kiện dân sự?
Chủ sở hữu nên ưu tiên biện pháp hành chính trong các trường hợp sau:
- Cần ngăn chặn khẩn cấp: Khi hàng giả đang tràn lan trên thị trường và cần sự can thiệp nhanh chóng của cơ quan chức năng để tịch thu, tiêu hủy ngay lập tức.
- Tiết kiệm chi phí và thời gian: Quy trình hành chính thường nhanh hơn nhiều so với việc theo đuổi một vụ kiện dân sự kéo dài tại Tòa án.
- Đối tượng vi phạm nhỏ lẻ: Khó xác định con số thiệt hại cụ thể để kiện dân sự.
Câu 2: Cơ quan Hải quan có quyền tự động dừng hàng hóa nghi ngờ vi phạm hay phải có yêu cầu của chủ quyền?
Theo quy định tại Điều 216 Luật SHTT, cơ quan hải quan thực hiện tạm dừng làm thủ tục hải quan chủ yếu dựa trên đơn yêu cầu của chủ thể quyền SHTT.
Tuy nhiên, trong quá trình kiểm tra, giám sát (kiểm soát hải quan), nếu phát hiện hàng hóa có dấu hiệu rõ ràng là hàng giả mạo SHTT (theo Điều 213), cơ quan hải quan cũng có quyền chủ động tạm dừng thủ tục hải quan để xử lý theo quy định về xử phạt hành chính.
*Lưu ý: Để được hải quan hỗ trợ hiệu quả, chủ thể quyền nên nộp đơn đề nghị kiểm tra, giám sát dài hạn (thường là 2 năm và có thể gia hạn).
Câu 3: Nêu các loại hàng hóa bị coi là “Hàng hóa giả mạo về sở hữu trí tuệ” theo Điều 213.
Theo Điều 213 Luật SHTT, hàng hóa giả mạo bao gồm:
- Hàng hóa giả mạo nhãn hiệu: Hàng hóa, bao bì của hàng hóa có gắn nhãn hiệu hoặc dấu hiệu hoặc tem, nhãn có chứa các dấu hiệu trùng hoặc tương tự đến mức khó phân biệt với nhãn hiệu đang được bảo hộ dùng cho chính mặt hàng đó mà không được phép của chủ sở hữu nhãn hiệu.
- Hàng hóa giả mạo chỉ dẫn địa lý: Hàng hóa, bao bì của hàng hóa có gắn dấu hiệu hoặc tem, nhãn có chứa các dấu hiệu trùng hoặc tương tự đến mức khó phân biệt với chỉ dẫn địa lý đang được bảo hộ dùng cho chính mặt hàng đó và việc gắn dấu hiệu này được thực hiện bởi tổ chức, cá nhân không có quyền sử dụng chỉ dẫn địa lý theo quy định pháp luật SHTT Việt Nam hoặc theo pháp luật của nước xuất xứ của chỉ dẫn địa lý đó.
- Hàng hóa sao chép lậu: Bản sao được sản xuất mà không được phép của chủ sở hữu quyền tác giả hoặc chủ sở hữu quyền liên quan (thường là phần mềm vi tính, sách, đĩa nhạc, phim…).
