1. NỘI DUNG BÀI HỌC
Khác với Nhãn hiệu hay Sáng chế phải trải qua quá trình đăng ký khắt khe, Tên thương mại và Bí mật kinh doanh được xác lập quyền dựa trên thực tế sử dụng và nỗ lực bảo mật của doanh nghiệp.
- Tên thương mại (Điều 76, 78 Luật SHTT):
- Xác lập quyền: Quyền đối với tên thương mại được xác lập trên cơ sở sử dụng hợp pháp tên gọi đó trong hoạt động kinh doanh (Điều 6.3.b Luật SHTT).
- Điều kiện bảo hộ: Phải có khả năng phân biệt chủ thể kinh doanh mang tên gọi đó với các chủ thể kinh doanh khác trong cùng lĩnh vực và khu vực kinh doanh.
- Phạm vi bảo hộ: Giới hạn trong lĩnh vực kinh doanh và khu vực địa lý mà tên thương mại đó được sử dụng (thường là phạm vi quốc gia hoặc địa phương tùy quy mô sử dụng).
- Bí mật kinh doanh (Điều 84, 85 Luật SHTT):
- Bản chất: Là những thông tin như công thức, bí quyết kỹ thuật, danh sách khách hàng, chiến lược kinh doanh…
- Xác lập: Có được một cách hợp pháp bí mật kinh doanh và thực hiện việc bảo mật bí mật kinh doanh đó (Điều 6.3.c Luật SHTT)
- Ba điều kiện bắt buộc (Điều 84 Luật SHTT):
- Không phải là hiểu biết thông thường và không dễ dàng có được: Thông tin chưa được bộc lộ công khai.
- Lợi thế kinh tế: Mang lại cho người nắm giữ lợi thế so với người không nắm giữ hoặc không sử dụng nó.
- Biện pháp bảo mật: Chủ sở hữu phải áp dụng các biện pháp cần thiết để thông tin đó không bị tiết lộ và không dễ dàng tiếp cận được (ví dụ: ký cam kết bảo mật NDA, phân quyền truy cập, két sắt…).
2. GIẢI ĐÁP CÂU HỎI
Câu 1: Phân biệt sự khác nhau giữa “Nhãn hiệu” và “Tên thương mại” thông qua ví dụ cụ thể của công ty “Thế giới di động”.
Dựa trên thực tế kinh doanh của Công ty Cổ phần Thế giới Di động:
- Tên thương mại: Là “Công ty Cổ phần Thế giới Di động”. Đây là tên gọi dùng để định danh chủ thể kinh doanh trong các giao dịch dân sự, hợp đồng, hóa đơn và trước pháp luật. Quyền đối với tên thương mại được xác lập khi công ty bắt đầu hoạt động kinh doanh dưới tên này.
- Nhãn hiệu: Là chữ “Thegioididong” hoặc hình ảnh logo “người vàng” dán trên các sản phẩm, biển hiệu cửa hàng. Nhãn hiệu dùng để phân biệt dịch vụ bán lẻ của công ty với các đối thủ như FPT Shop hay Viettel Store. Nhãn hiệu phải được đăng ký tại Cục SHTT để được bảo hộ.
- Ví dụ: Một khách hàng đến mua máy tại cửa hàng có gắn nhãn hiệu Thế giới di động, nhưng trên hóa đơn đỏ (VAT) thì đơn vị xuất hóa đơn phải là tên thương mại (Công ty Cổ phần Thế giới Di động).
Câu 2: Nếu một nhân viên nghỉ việc và mang theo danh sách khách hàng của công ty sang đối thủ, hành vi này xâm phạm quyền SHTT nào?
Trả lời: Hành vi này xâm phạm quyền đối với Bí mật kinh doanh.
Giải thích: Danh sách khách hàng được coi là một loại bí mật kinh doanh nếu công ty đã đầu tư công sức xây dựng và có các biện pháp bảo mật (như chỉ cho nhân viên kinh doanh tiếp cận dữ liệu khách hàng họ phụ trách).
Theo Điều 127 Luật SHTT, hành vi “Bộc lộ, sử dụng thông tin thuộc bí mật kinh doanh mà không được phép của chủ sở hữu” là hành vi xâm phạm quyền đối với bí mật kinh doanh. Đối thủ nhận và sử dụng thông tin này dù biết đó là bí mật kinh doanh của bên khác cũng bị coi là vi phạm.
Câu 3: Tại sao bí mật kinh doanh có thể được bảo hộ vĩnh viễn trong khi sáng chế chỉ được 20 năm?
Đây là sự khác biệt về bản chất pháp lý và cơ chế bảo hộ:
- Cơ chế đánh đổi của Sáng chế: Nhà nước bảo hộ độc quyền cho chủ sở hữu sáng chế trong 20 năm. Sau thời gian này, sáng chế buộc phải bộc lộ hoàn toàn cho xã hội để mọi người cùng sử dụng nhằm thúc đẩy sự phát triển chung.
- Cơ chế bảo mật của Bí mật kinh doanh: Nhà nước không cấp văn bằng bảo hộ độc quyền đối với Bí mật kinh doanh. Quyền đối với bí mật kinh doanh tồn tại chừng nào nó còn giữ được “tính bí mật”.
- Nếu doanh nghiệp giữ kín được công thức (như Coca-Cola giữ công thức nước giải khát hơn 100 năm), họ sẽ được bảo hộ mãi mãi.
- Ngược lại, nếu bí mật bị lộ (do sơ suất hoặc do đối thủ tự nghiên cứu ra – kỹ thuật đảo ngược), thì quyền bảo hộ sẽ chấm dứt ngay lập tức mà không có bất kỳ rào cản thời gian nào cứu vãn được.
